Gramatyka

Angielska gramatyka obejmuje dziesiątki zagadnień – od podstawowych czasowników i budowy zdań po wyrażanie czasów gramatycznych, czasowniki modalne czy słowotwórstwo. Poniżej znajdziesz listę tematów, z którymi najczęściej spotkasz się podczas nauki języka angielskiego.

• Basic verbs: be, have, do – podstawowe użycie czasowników be, have, do w prostych zdaniach
• Tenses – wyrażanie czasów gramatycznych w języku angielskim, rozróżnianie zastosowania poszczególnych czasów (np. form prostych i ciągłych)
• Nouns and pronouns – rzeczowniki (np. nieregularna liczba mnoga), zaimki (np. tworzenie i użycie zaimków zwrotnych i dzierżawczych)
• Articles and quantity – użycie rodzajników (a, an, the), wyrażanie ilości (np. rzeczowniki policzalne i niepoliczalne)
• Adjectives and adverbs – przymiotniki i przysłówki, ich rozróżnianie, stopniowanie oraz pozycja w zdaniu
• Prepositions and conjunctions – przyimki miejsca, czasu i kierunku, spójniki
• Verbs – tematy związane z czasownikami wykraczające poza wyrażanie czasów (czasowniki modalne, użycie bezokolicznika, składnia czasowników)
• Word formation – tworzenie słów, przedrostki, przyrostki
• Sentences – budowa zdań, pytania, zdania warunkowe, strona bierna
• Mixed practice – przekrojowe ćwiczenia utrwalające

Czasowniki być (be), mieć (have) i robić (do) są jednymi z pierwszych, które uczymy się na lekcjach angielskiego. Informacje o ich znaczeniu, użyciu i odmianie znajdziesz na odpowiednich stronach. Choć mogą one pełnić rolę zarówno czasowników posiłkowych, jak i głównych, poniższe ćwiczenia koncentrują się na ich zastosowaniu w roli czasowników głównych.

W sekcji To have, to be: questions możesz poćwiczyć tworzenie pytań, zaś w sekcji To have, to be: negatives tworzenie przeczeń.

Natomiast w sekcji To have, to be in Past Simple znajdziesz formy czasowników w czasie Past Simple.

Warto także od samego początku nauczyć się używania zwrotów there is, there are, które służą do opisywania otaczającego świata i różnych sytuacji, a także stanowią podstawowy krok na drodze do opanowania angielskiego.

Odmiana

W czasie Present Simple czasownik to be odmienia się nieregularnie. Posiada trzy formy, które należy zapamiętać. (W nawiasie podane są formy skrócone).

Odmiana

Czasownik mieć (to have) ma zawsze formę have, z wyjątkiem 3. osoby liczby pojedynczej, w której ma formę has. Np.:

• I have a blue car.
• She has a red bike.

Odmiana

Czasownik robić (to do) ma zawsze formę do, z wyjątkiem 3. osoby liczby pojedynczej, w której przybiera formę does. Np.:

• I do all the repairs in our home.
• He does his homework after school.

Zastosowanie

Czasownik robić (to do) może pełnić funkcję czasownika głównego lub pomocniczego.

Jako czasownik główny ma takie samo znaczenie jak polskie robić, wykonywać. Możemy na przykład kogoś zapytać:

• What are you doing? (Co robisz?)

Możemy się również spotkać ze zdaniami, w których czasownika do użyto do podkreślenia innego czasownika. W takim przypadku do stawiamy przed czasownikiem, którego znaczenie chcemy podkreślić:

• I do know that!
• She does remember me!

W roli czasownika posiłkowego czasownika do używamy m.in. w przeczeniach i pytaniach.

Ogólne zasady stosowania czasu Present Simple opisaliśmy tu.

Przyjrzyjmy się bliżej czasownikom być (to be), mieć (to have) i robić (to do). Stanowią one swego rodzaju wyjątek, a to z dwóch powodów. Po pierwsze, odmieniamy je w nieco inny sposób niż pozostałe czasowniki. Po drugie, mogą one również występować w roli czasowników posiłkowych, co ma znaczący wpływ na ich zachowanie w zdaniu.

Czasownik być (to be) w czasie teraźniejszym prostym przyjmuje następujące formy (w nawiasie podajemy formy skrócone):

Nieco inaczej wygląda sytuacja z czasownikiem mieć (to have), który może występować jako:

Czasownik główny – do tworzenia pytania oraz przeczenia użyjemy operatora do. Takie zastosowanie częściej spotykamy w amerykańskiej odmianie języka angielskiego.

• Do you have any questions?

Czasownik posiłkowy – w tej roli znajdziemy go na przykład w innych czasach (Present Perfect, Past Perfect) oraz w wyrażeniu have got, w którym w pytaniach i przeczeniach have jest operatorem. Takie zastosowanie jest typowe dla brytyjskiej odmiany języka angielskiego.

• I have got a sister.
• Have you got a pen?

Należy pamiętać o tym, że w 3. osobie liczby pojedynczej czasownik have ma formę has.

• He has got a new car.

W przypadku czasownika robić (to do) również musimy zwrócić uwagę, czy został on użyty jako czasownik główny, czy posiłkowy. Przyjrzyj się poniższym przykładom:

• She does her homework.
• Do you go there often?
• I do know the answer.

W pierwszym zdaniu czasownik to do występuje w roli czasownika głównego, czyli możemy go przetłumaczyć jako robić . W drugim zdaniu występuje w roli operatora, którego używamy do tworzenia pytań i przeczeń (więcej informacji znajdziesz tu). Trzecie zdanie również jest przykładem użycia czasownika do w roli pomocniczej (posiłkowej) jako wzmocnienie znaczenia czasownika głównego.

Ogólne zasady tworzenia pytań w czasie teraźniejszym opisaliśmy tu. Warto jednak bliżej przyjrzeć się formom czasowników być (to be), mieć (to have) i robić (to do).

To be
Do tworzenia pytań nie używamy operatora do, lecz samego słowa być – w pytaniu stawiamy je przed podmiotem.

• Is he your brother?
• Are they happy?

To have
Czasownika have używamy w wyrażeniu have got lub jako operatora w czasie Present Perfect.

• Have you got a brother?
• Has she seen the film?

To do
W pytaniach pełni funkcję operatora.

• Does she always do her homework?
• Do they know the answer?

Pamiętaj, że operator do przejmuje funkcje gramatyczne. Oznacza to, że czasownik główny występujący po nim będzie w formie podstawowej.

Ogólne zasady tworzenia przeczeń w czasie teraźniejszym opisaliśmy tu. Warto jednak bliżej przyjrzeć się formom czasowników być (to be), mieć (to have) i robić (to do).

To be
Czasownik być do tworzenia przeczeń nie potrzebuje operatora do – słowo not dodajemy bezpośrednio do niego.

• They aren’t coming.
• She isn’t happy.

To have
Czasownika have używamy w wyrażeniu have got lub jako operatora w czasie Present Perfect.

• We haven’t got a car.
• She hasn’t seen the film.

To do
W przeczeniu do pełni funkcję operatora.

• He doesn’t do the dishes.

Pamiętaj, że operator do przejmuje funkcje gramatyczne. Oznacza to, że czasownik główny występujący po nim będzie w formie podstawowej.

Czasowniki to have i to be mogą występować w zdaniu w dwóch różnych funkcjach: jako zwykły czasownik (tzw. czasownik główny) oraz jako czasownik posiłkowy (tzw. operator). Tworząc czas przeszły z tymi czasownikami, musimy pamiętać o kilku zasadach.

To have

W czasie Past Simple czasownik to have nie pełni funkcji czasownika posiłkowego, a jedynie czasownika głównego. Czasownik to have w czasie Past Simple ma formę had dla wszystkich osób.

I had a dog.

She had many books.

To be

Czasownik to be ma w czasie Past Simple następujące formy:

Zastosowanie

Konstrukcja there is, jak również there are stosowana jest w sytuacjach, kiedy chcemy powiedzieć, że gdzieś (np. na zdjęciu, w mieście, na stole) coś jest (znajduje się). Np.:

• There is a glass on the table.
• There are people in the picture.

Powyższe zdania są odpowiedzią na pytanie co gdzie się znajduje z naciskiem na co. Gdybyśmy chcieli odpowiedzieć na pytanie gdzie się coś znajduje z naciskiem na gdzie, powiemy:

• A glass is on the table.
• The people are in the picture.

Budowa

To, czy użyjemy there is czy there are, zależy od liczby podmiotu, czyli kierujemy się zasadami, które mówią nam, że is stosujemy z liczbą pojedynczą, a are z mnogą:

• There is a pink house on our street.
• There are people standing in front of it.

Uwaga! W formie skróconej (there’s) może występować wyłącznie konstrukcja there is.

Budowa czasu Present Simple

Czas Present Simple wymaga użycia czasownika w formie podstawowej:

• I live in London.
• They sleep in the bed.

Należy jednak pamiętać o dodaniu końcówki -s (lub -es) w 3. osobie liczby pojedynczej.

• She works in our office.
• He likes you.

Końcówkę -es dodajemy wtedy, kiedy trudno byłoby nam wymówić słowo z końcówką -s, czyli w słowach zakończonych na spółgłoskę syczącą (‑s, -z, -sh, -ch, -x).

• wash → washes
• catch → catches

Jeżeli czasownik kończy się na samogłoskę y, przed którą występuje spółgłoska, to w 3. osobie liczby pojedynczej dodajemy końcówkę -ies.

• carry → carries
• vary → varies

Istnieją trzy bardzo ważne wyjątki od powyższych zasad. Są to czasowniki to be, to do, to go.

Formy czasownika to be opisaliśmy w osobnym artykule.

Czasowniki to do i to go w 3. osobie liczby pojedynczej zachowują się tak, jak czasowniki zakończone na spółgłoskę syczącą, czyli przyjmują końcówkę -es:

• She always does the dishes.
• He goes there often.

Zastosowanie czasu Present Simple

Czasu Present Simple używamy w następujących sytuacjach:

Kiedy mówimy o zjawiskach, które są niezmienne, albo o faktach, które są aktualne przez dłuższy czas. Np.:

• Ten times ten makes one hundred.
• I live in Gdańsk.

Kiedy mówimy o czynnościach lub wydarzeniach typowych, powtarzających się. Często używamy wtedy określeń czasu takich jak always, often, usually, sometimes, never oraz innych przysłówków określających częstotliwość. Np.:

• She never works on Sunday.

Podczas udzielania instrukcji, opisywania drogi, zwyczajów, przepisów lub przy rozkładach. Np.:

• Go straight ahead and then turn right.
• The train arrives at 9:30 a.m.

Present Simple

Aby utworzyć pytanie w czasie Present Simple, należy rozpocząć zdanie od operatora do:

• Do you work in London?
• Do they know the answer?

Czasownik posiłkowy (operator) użyty w zdaniu przejmuje wszystkie funkcje gramatyczne. Oznacza to, że w 3. osobie l. pojedynczej końcówkę -es dodajemy jedynie do operatora do, a czasownik główny pozostaje bez zmian.

• Does she have a dog?
• Does he talk to you often?

Wyjątki od tej reguły występują jedynie w przypadku czasowników to be i to have. Opisaliśmy je tu.

Present Continuous

Aby utworzyć pytanie w czasie Present Continuous, należy zmienić szyk zdania – przesunąć czasownik to be, który występuje w funkcji czasownika posiłkowego, na jego początek:

• Are you doing anything?
• Is she eating the dinner?

Użycie zaimków pytających

Oprócz prostych pytań opisanych powyżej, po których zazwyczaj występuje odpowiedź tak/nie, możemy również tworzyć pytania z zaimkami pytającymi – tzw. wh-questions. Tego typu pytań używamy, kiedy chcemy zapytać o szczegóły: who (kto), what (co), where (gdzie), when (kiedy), why (dlaczego) oraz which (który/a/e).

Tworzenie pytań z zaimkami pytającymi jest banalnie proste, wystarczy użyć zaimka pytającego na początku zdania:

• Who is that person?
• Where am I?
• Where do you live?

Ich tworzenie i zastosowanie możesz przećwiczyć tutaj.

Present Simple

Zdania przeczące w czasie Present Simple tworzymy za pomocą czasownika posiłkowego do, za którym stawiamy słówko not, które oznacza negację:

• I do not work in London.
• They do not know the answer.

Czasownik posiłkowy w zdaniu przejmuje wszystkie funkcje gramatyczne. Oznacza to, że w 3. osobie liczby pojedynczej musimy pamiętać o końcówce -(e)s. Z kolei czasownik główny pozostaje bez zmian.

• She doesn't have a dog.
• He does not talk to you often.

Bardzo często możemy spotkać się z formami skróconymi przeczenia don't i doesn't. Używane są one zamiennie z formami pełnymi, choć głównie w sytuacjach nieformalnych (w oficjalnych dokumentach preferowana jest forma długa).

Tworząc zdania przeczące, należy pamiętać, że w języku angielskim obowiązuje zasada tylko jednego przeczenia. Zatem jeśli w zdaniu mamy słówko not, nie możemy już użyć słówka never i odwrotnie.

Present Continuous

Aby utworzyć zdanie przeczące w czasie Present Continuous, należy dodać słówko not za czasownikiem to be w odpowiedniej formie:

• You are not doing anything.
• She is not eating the dinner.

Również w czasie Present Continuous możemy użyć skróconej formy przeczenia aren't i isn't. Skróconej formy nie można jednak utworzyć dla 1. osoby liczby pojedynczej (am not).

Budowa czasu Present Continuous

Czas Present Continuous tworzymy za pomocą odmienionego czasownika być (to be) oraz czasownika głównego z końcówką -ing. Np.:

• I am reading.
• We are traveling.

Zastosowanie czasu Present Continuous

Czasu Present Continuous używamy, kiedy mówimy o sytuacjach, które dzieją się w momencie mówienia o nich.

• She is cooking now.
• They are leaving.

Czasu Present Continuous używamy również, kiedy mówimy o tymczasowych stanach lub czynnościach, które są aktualne w momencie mówienia o nich (ale nie muszą trwać dokładnie w danym momencie).

• His father is living with them at the moment.
• I am using my friend’s car for now.

Ponadto czasu Present Continuous używamy, kiedy chcemy podkreślić powtarzające się lub irytujące sytuacje. Często używamy wówczas przysłówka always.

• They are always arguing.
• It is always raining around here.

Różnica w użyciu czasów Present Simple i Present Continuous tkwi w przebiegu czynności lub zdarzenia. Czasu Present Continuous używamy, gdy mówimy o czynnościach, które dzieją się w momencie mówienia o nich. Mogą to być również czynności o dłuższym horyzoncie czasowym, które są aktualne w momencie mówienia o nich, ale jednocześnie mają charakter tymczasowy. Np.:

• Her mother is living with them at the moment.
• All the people are standing in my view.

Z kolei czas Present Simple odnosi się do czynności o charakterze rutynowym, powtarzającym się lub stałym oraz do stanów i faktów:

• He lives next door to us.
• We eat breakfast every day.

Poniższe przykłady są bardziej skomplikowane i dobrze ilustrują różnicę w użyciu czasów Present Simple i Present Continuous:

• My parents are always arguing.
• I am constantly spilling things.

Mogłoby się wydawać, że mamy do czynienia ze zdarzeniami, które się powtarzają, w związku z czym powinniśmy użyć czasu Present Simple. W rzeczywistości są to zdarzenia typowe, i/lub irytujące. Wskazówką jest występowanie przysłówka always (lub jego synonimów).

Istnieją również przypadki, w których musimy zastanowić się, czy chodzi o czynność, czy o stan:

• What do you do? I am a writer.
• What are you doing? I am writing a book.

W pierwszym przypadku używamy czasu Present Simple, ponieważ jest to stan. Pytamy, kim jest dana osoba. Z kolei w drugim przypadku pytamy o konkretną czynność, zatem używamy czasu Present Continuous.

Innym, często spotykanym błędem jest tworzenie form ciągłych (-ing) dla czasowników statycznych (stanu):

• This cake tastes wonderful.
• Right now she wants to help me.

Mimo iż mówimy o czymś, co dzieje się w danym momencie, to nie możemy utworzyć czasu Present Continuous, ponieważ czasowniki statyczne nie przyjmują formy ciągłej (ich dokładniejszy opis znajdziesz tu).

Zastosowanie czasu Past Simple

Czasu Past Simple używamy, kiedy mówimy o wydarzeniach i czynnościach, które miały miejsce w określonym czasie w przeszłości. Często używamy z nim wyrażeń czasowych, takich jak yesterday, three weeks ago, last year, when I was young. Np.:

• We watched a film yesterday.

Czasu Past Simple używamy również, mówiąc o stanach, wydarzeniach o charakterze jednorazowym lub powtarzającym się.

Tworzenie czasu Past Simple

W przypadku czasowników regularnych dodajemy końcówkę -ed do formy podstawowej. Jeśli czasownik regularny jest jednosylabowy i kończy się na spółgłoskę, samogłoskę i spółgłoskę, musimy ponadto podwoić ostatnią literę.

• We played football two weeks ago.
• The bus stopped.

Jeśli czasownik kończy się na -e, dodajemy tylko końcówkę -d.

• He retired last week.
• We desired a chance.

W przypadku czasowników zakończonych na -y, przed którym występuje spółgłoska, przed dodaniem końcówki -ed musimy zamienić -y na -i.

• They buried him last Friday.
• He carried the bag for me.

Tworzenie form czasowników nieregularnych nie podlega tak jasnym i prostym regułom, jak to ma miejsce w przypadku czasowników regularnych. Musimy więc nauczyć się ich na pamięć.

Nieregularność dotyczy również często używanych czasowników to be, to do oraz to have. Więcej informacji nt. ich form znajdziesz tutaj.

Pamiętaj, że tworząc zdania pytające oraz przeczące, nie musisz pamiętać formy czasownika nieregularnego, gdyż w takich zdaniach czas przeszły jest wyrażony za pomocą operatora did. Więcej tutaj.

Past Simple

Pytania w czasie Past Simple tworzymy za pomocą czasownika posiłkowego did (czyli formy czasu przeszłego czasownika do), który stawiamy na początku zdania. Operator przyjmuje wszystkie funkcje gramatyczne. Oznacza to, że czas przeszły jest już wyrażony za pomocą czasownika posiłkowego, a zatem czasownik główny musi być w formie podstawowej. Formy did używa się we wszystkich osobach i liczbach:

• Did they go to the party?
• Did she call you?

Wyjątek stanowi czasownik to be, który do tworzenia pytań nie potrzebuje czasownika posiłkowego do. Pytania tworzymy poprzez inwersję, czyli przesunięcie czasownika to be w odpowiedniej formie na początek zdania:

• Was I too loud?
• Were you happy?

Past Continuous

Pytania w czasie Past Continuous tworzymy za pomocą inwersji, czyli przesuwamy czasownik to be w odpowiedniej formie na początek zdania:

• Were they eating?
• Was she leaving?

Past Simple

Zdania przeczące w czasie Past Simple tworzymy za pomocą czasownika posiłkowego did (czyli formy czasu przeszłego czasownika do), za którym stawiamy słówko not, które oznacza negację. Czasownik posiłkowy w zdaniu przejmuje wszystkie funkcje gramatyczne. Oznacza to, że czas przeszły jest już wyrażony za pomocą czasownika posiłkowego, a zatem czasownik główny musi być w formie podstawowej. Formy did używa się we wszystkich osobach i liczbach:

• They did not go go to a party.
• She did not call you.

Bardzo często możemy spotkać się z formami skróconymi przeczenia didn't. Używane są one zamiennie z formami pełnymi, choć głównie w sytuacjach nieformalnych (w oficjalnych dokumentach preferowana jest forma długa).

Wyjątek stanowi czasownik to be, który w przeczeniu nie potrzebuje czasownika posiłkowego. Wystarczy umieścić słówko not za czasownikiem to be w odpowiedniej formie:

• I was not too loud.
• You weren't happy.

Past Continuous

Aby utworzyć zdanie przeczące w czasie Present Continuous, należy umieścić słówko not za czasownikiem to be w odpowiedniej formie:

• They were not eating.
• She was not leaving.

Również w czasie Present Continuous możemy użyć skróconej formy przeczenia wasn't i weren't.

Czasu Past Continuous używamy, kiedy chcemy podkreślić przebieg lub czas trwania czynności, która wydarzyła się w przeszłości. Czas Past Continuous składa się z operatora to be w odpowiedniej formie (czyli was/were) oraz czasownika głównego z końcówką -ing.

• It was raining.
• You were driving.

Czasu Past Continuous używamy w następujących sytuacjach:

Należy pamiętać, że czasu Past Continuous nie używamy z czasownikami stanu (np. mean, know, need, love, hate) oraz w przypadku wydarzeń i czynności, które odbywały się często lub regularnie. Np.:

• They played basketball every evening.
• It happened every time I are lunch.

Szczegółową listę sytuacji, w której nie można użyć czasu Past Continuous, a także więcej przykładów jego użycia znajdziesz tu.

Budowa czasu Present Perfect

Czas Present Perfect tworzymy za pomocą odmienionego czasownika posiłkowego have oraz past participle, czyli III formy czasownika głównego (w przypadku czasowników regularnych dodajemy końcówkę -ed, III formy czasowników nieregularnych należy nauczyć się na pamięć).

• I have already finished my coffee.

III formę czasowników nieregularnych znajdziesz tu.

Zastosowanie czasu Present Perfect

Czasu Present Perfect używamy, kiedy mówimy o wydarzeniach, które miały miejsce w przeszłości, ale mają związek z teraźniejszością.

Szczególnym przypadkiem użycia czasu Present Perfect jest mówienie o doświadczeniach życiowych. Z reguły nie podajemy wtedy, kiedy dokładnie coś się stało, ale często używamy charakterystycznych wyrażeń, takich jak ever, never, before, in my life, so far, up until now.

• I have never been to London.

Ponadto czasu Present Perfect używamy, kiedy mówimy o czynności, która niedawno się zakończyła. Charakterystycznym wyrażeniami są just i recently.

• What has just happened?

Czasu Present Perfect używamy również, by opowiedzieć o wydarzeniu z przeszłości, którego skutki są widoczne w teraźniejszości.

• Tom has broken his arm. (Tom ma rękę w gipsie, ręka nadal jest złamana).

Czasu Present Perfect używamy również z przyimkami for i since, mówiąc o czynnościach, które rozpoczęły się w przeszłości i trwają do chwili obecnej.

• I have known him since 2015.

Inne charakterystyczne słowa, które łączą się z czasem Present Perfect, to yet, already, still.

Budowa czasu Past Perfect

Czas Past Perfect tworzymy za pomocą czasownika posiłkowego had oraz III formy czasownika głównego (w przypadku czasowników regularnych dodajemy końcówkę -ed do formy podstawowej, czasowników nieregularnych należy nauczyć się na pamięć). Np.:

• write → had written
• sleep → had slept

Zastosowanie czasu Past Perfect

Czasu Past Perfect używamy, kiedy mówimy o sytuacjach lub czynnościach, które wydarzyły się przed określonym momentem w przeszłości. Zazwyczaj nie występuje w zdaniu samodzielnie, lecz z innym czasem przeszłym (najczęściej Past Simple), za pomocą którego określamy moment, w którym coś się wydarzyło (pomiędzy tą drugą, wcześniejszą czynnością a teraźniejszością):

• Matt suddenly realised that he had left his laptop on the train.
• Only then I realised that I had made a mistake in my calculations.

W powyższych przykładach użyto dwóch czasów przeszłych w celu odróżnienia, co wydarzyło się wcześniej. Matt mógł zdać sobie sprawę z tego, że zostawił laptop w pociągu, dopiero wtedy, kiedy to się wydarzyło. Tak samo jak możemy sobie zdać sprawę z tego, że zrobiliśmy błąd dopiero wtedy, kiedy go zrobimy. W obu powyższych przykładach sytuacja jest dosyć jasna.

W przypadku zdań, w których nie do końca wiadomo, co stało się wcześniej, a co później, pomagamy sobie słowami before, until lub after.

Podstawowa różnica między czasami Past Simple a Past Continuous polega na tym, że czasu Past Simple używamy, mówiąc o czynności, która wydarzyła się w przeszłości, natomiast czasu Past Continuous, mówiąc o czynności, która trwała przez jakiś czas.

Czasu Past Simple używamy:

Czasu Past Continuous używamy:

Jak ważne jest użycie odpowiedniego czasu przeszłego, pokazuje nam następujący przykład:

• What were you doing when the police arrived?

W pierwszej części zdania pytamy o czynność, która trwała (co robiłeś). Trwanie wyrażamy za pomocą czasu Past Continuous. Czynność ta została przerwana przez inną, która wydarzyła się nagle (kiedy policja przyjechała = przyjazd policji). Zatem do opisania tej drugiej czynności użyjemy czasu Past Simple.

Porównaj:

• Marek was studying for his test while Kamila was listening to music.

W tym przypadku mamy dwie czynności z przeszłości, które trwały jednocześnie w tym samym czasie i żadna nie przerwała drugiej.

W kolejnym przykładzie rownież mamy do czynienia z dwoma czynnościami z przeszłości:

• He walked to the bar and sat next to her.

Są to jednak wydarzenia, które miały miejsce jedno po drugim, dlatego musimy użyć czasu Past Simple. Zanim usiadł obok niej, musiał najpierw przyjść do baru.

O ile czynności opisywane za pomocą czasu Past Simple zostały zakończone, a do ich opisu często używamy charakterystycznych określeń czasu odnoszących się do przeszłości (yesterday, two days ago, last winter, itd.), o tyle zdarzenia opisywane za pomocą czasu Present Perfect nie zostały zakończone (czyli nadal trwają, chociaż rozpoczęły się przeszłości) lub pozostają w innym związku z teraźniejszością.

Pomocną wskazówką może być użycie charakterystycznych przysłówków:

Czas Present Perfect Simple stosujemy, gdy mówimy o wydarzeniach, które miały miejsce w przeszłości, ale mają jakiś związek z teraźniejszością (np. gdy mówimy o tym, czy i ile razy coś zrobiliśmy). Różnica między Present Perfect Simple a Present Perfect Continuous polega przede wszystkim na tym, czy dana czynność została zakończona, czy nie. Na przykład:

I have read the book she lent me. I liked it.

I have been reading the book she lent me. I’ve got another 30 pages to read.

W pierwszym zdaniu użyto czasu Present Perfect Simple, ponieważ książka została już przeczytana. Drugie zdanie w drugim przykładzie natomiast sugeruje, że czynność nie została zakończona: zostało jeszcze 30 stron do przeczytania. W tym przypadku stosujemy więc Present Perfect Continuous.

Podkreślanie przebiegu czynności

Present Perfect Continuous stosujemy również, aby podkreślić przebieg czynności. Dlatego w poniższym zdaniu użyto formy ciągłej, mimo że rozmowy telefoniczne już się zakończyły:

I have been trying to call you all morning!

Your mother has been worrying!

Czynności i stany tymczasowe

Kolejnym przypadkiem, w którym możemy spotkać Present Perfect Continuous, jest mówienie o tymczasowych czynnościach i stanach. Na przykład:

I usually work in Łódź but I have been working in Warsaw for the last 3 weeks.

I have been taking a detour to work while the construction continues.

Czasowniki stanu

Natomiast w przypadku czasowników stanu (statycznych) wyrażających percepcję zmysłową, emocje** i procesy umysłowe stosujemy Present Perfect Simple. W formie ciągłej czasowniki te można spotkać jedynie w nieformalnym języku angielskim:

I have heard about this job from my girlfriend.

They have loved your place.

Powyższy diagram ilustruje podział czasów przyszłych w języku angielskim w zależności od charakteru czynności (lub stanu). Jednorazową czynność (lub stan) wyrażamy za pomocą czasu Future Simple, natomiast czynność (lub stan) trwający dłużej za pomocą czasu Future Continuous. Istnieją również czasy przyszłe wskazujące, że dana czynność (lub stan) będzie miała wpływ na późniejszy moment, wyrażane za pomocą czasu Future Perfect, lub że będą trwały do określonego momentu w przyszłości, co wyraża czas Future Perfect Continuous. Kompletny diagram obejmujący wszystkie czasy znajdziesz w temacie Tenses.

Czasownika will używamy, kiedy mówimy o przyszłości – kiedy myślimy, że coś na pewno się wydarzy, kiedy coś przewidujemy, mówimy o spontanicznych decyzjach, kiedy coś proponujemy lub obiecujemy.

• Don’t worry. I will help you.

Czas Future Simple wymaga użycia czasownika will oraz czasownika głównego w formie podstawowej. Zdanie pytające tworzymy poprzez inwersję, czyli czasownik will stawiamy przed podmiotem. W zdaniu przeczącym do czasownika will dodajemy słówko not.

• It will be a nice day tomorrow.
• Will you come with us?
• I will not do it.

Mówiąc o przyszłości, możemy użyć zarówno czasu przyszłego, wyrażonego za pomocą will, jak i konstrukcji going to. Należy jednak pamiętać o różnicach pomiędzy nimi.

Jeżeli mówimy o czynnościach zamierzonych (zaplanowanych) lub gdy jakieś czynniki wskazują, że coś się wydarzy, używamy going to. Np.:

• I heard that she’s going to ask her today.
• It’s 5:2. They are going to win.

Will używamy, kiedy mówimy o naszych przypuszczeniach, że coś się wydarzy. Właśnie dlatego czasownik will często wstępuje z konstrukcją I think. Will używamy również wtedy, kiedy mówimy o decyzjach podjętych w chwili mówienia, na przykład zamawiając jakieś danie w restauracji.

• Wait! I will help you with your bags.
• I think I will have the salad.

Poniższe pary przykładów ilustrują różnicę w zastosowaniu will i going to:

• There is no bread. – I know. I am going to buy some in the afternoon.
• There is no bread. – Really? In that case I will buy some.

W pierwszym przypadku wiemy, że nie ma chleba. Być może zjedliśmy ostatnią kromkę na śniadanie i postanowiliśmy, że pójdziemy do piekarni po świeży chleb po szkole lub po pracy. W tej sytuacji użyjemy going to. W drugim przypadku o tym, że nie ma chleba, dowiadujemy się w danym momencie. Użycie will oznacza, że podejmujemy spontaniczną decyzję, że pójdziemy go kupić.

• I think it will rain.
• Look at the clouds! It’s going to rain.

Tu różnica polega na dowodach, na podstawie których mówimy, że coś się wydarzy. W pierwszym przypadku po prostu wydaje nam się, że będzie padać, zatem użyjemy will. W drugim przypadku natomiast mamy potwierdzenie naszych przypuszczeń w postaci chmur, zatem użyjemy going to.

Czasy Future Continuous i Future Perfect są używane do mówienia o wydarzeniach, które wydarzą się w przyszłości. Czas Future Continuous tworzymy za pomocą konstrukcji will be, po której występuje forma czasownika głównego z końcówką -ing. Czas Future Perfect tworzymy za pomocą konstrukcji will have oraz III forma czasownika. Np.:

drive → will be driving → will have driven
speak → will be speaking → will have spoken

Różnica między nimi polega na tym, że za pomocą czasu Future Continuous mówimy o czynności, która będzie trwać w określonym momencie w przyszłości, natomiast czas Future Perfect odnosi się do czynności, która zakończy się przed określonym momentem w przyszłości. Porównaj:

At midnight, we will be driving through the desert.
By midnight, we will have driven through the desert.

Użycie czasu Future Continuous w pierwszym zdaniu oznacza, że czynność będzie trwać o określonej porze (o północy). Natomiast dzięki użyciu czasu Future Perfect w drugim zdaniu wiemy, że czynność będzie już zakończona o północy, czyli że pojedziemy przez pustynię przed północą.

Często wskazówką do użycia czasu Future Perfect jest przyimek by (do, najpóźniej do), ale w wielu przypadkach właściwy czas wynika z kontekstu.

I think that astronauts will have landed on Mars by the year 2040.

Po pierwsze, chodzi tu o czynność jednorazową (astronauci mogą po raz pierwszy wylądować tylko raz), a po drugie – nawet gdyby doszło do kolejnych lądowań, jest to czynność, która wydarzy się w konkretnym momencie (w chwili, gdy astronauci dotkną powierzchni Marsa). Użycie czasu Future Continuous nie miałoby więc sensu.

Jeżeli wydaje ci się to mocno skomplikowane, mamy dobrą wiadomość: czas Future Perfect jest stosunkowo rzadko używany, a zwłaszcza w codziennej komunikacji występuje sporadycznie. Zastosowanie innych form wyrażania przyszłości zazwyczaj nie jest uznawane za błąd.

W tej zakładce znajdziesz następujące zagadnienia gramatyczne związane z rzeczownikami:

• Plural nouns (regular) – liczba mnoga rzeczowników regularnych (np. cat → cats)
• Plural nouns (irregular) – liczba mnoga rzeczowników nieregularnych (np. wolf → wolves)
• Nouns: countable, uncountable – rzeczowniki policzalne i niepoliczalne
• Noun gender – rodzaj gramatyczny rzeczowników

W przypadku rzeczowników regularnych tworzenie liczby mnogiej jest niezwykle proste – wystarczy dodać końcówkę -s.

• cat → cats
• dog → dogs

Istnieją jednak pewne wyjątki:

• Jeżeli rzeczownik kończy się na -s, -z, -sh, -ch, -x, to dodajemy końcówkę -es.

  • mash → mashes
  • box → boxes

• Jeżeli rzeczowniki kończą się na samogłoskę y, przed którą znajduje się spółgłoska, to y zamieniamy na i i dopiero wtedy dodajemy końcówkę -es.

  • lady → ladies
  • berry → berries

Form liczby mnogiej rzeczowników nieregularnych trzeba się nauczyć, na szczęście większość z nich możemy zaliczyć do jednej z kilku kategorii, co znacznie ułatwi nam ich zapamiętanie.

• W przypadku rzeczowników zakończonych na -f(e), zamieniamy końcówkę -f(e) na -ve, a następnie dodajemy standardowe -s:

  • wolf → wolves
  • wife → wives

  Są jednak wyjątki od tej reguły – w przypadku rzeczowników roof, belief, chief, cliff dodajemy po prostu końcówkę -s.

• Niektóre rzeczowniki zakończone na -o wymagają dodania końcówki -es:
  • tomato → tomatoes
  • potato → potatoes

  Tu również mamy kilka wyjątków, takich jak np. photo czy piano, do których dodajemy tylko końcówkę -s.

• Istnieją również rzeczowniki, które mają taką samą formę w liczbie pojedynczej i mnogiej. Zauważ, że najczęściej są to nazwy zwierząt, np. sheep, deer, fish, species, moose, bison.

• Ponadto w języku angielskim istnieją rzeczowniki, które występują w formie liczby mnogiej. Niektóre z nich wymagają użycia czasownika w liczbie pojedynczej, np. news, darts, athletics, series, species, inne natomiast czasownika w liczbie mnogiej, np. scissors, jeans, trousers, glasses itd.

• Wreszcie mamy rzeczowniki nieregularne, których form trzeba po prostu nauczyć się na pamięć. Najczęstsze z nich to:

  analysis	analyses
  basis	bases
  cactus	cacti
  child	children
  crisis	crises
  datum	data
  die	dice
  focus	foci
  foot	feet
  goose	geese
  graffito	graffiti
  man	men
  medium	media
  mouse	mice
  ox	oxen
  quiz	quizzes
  tooth	teeth
  woman	women

Tego, które rzeczowniki są policzalne, a które niepoliczalne, możemy zazwyczaj się domyślić. Do rzeczowników niepoliczalnych zaliczamy rzeczowniki, które:

• stanowią jakąś całość, którą ciężko policzyć samą w sobie, a do jej odmierzania musimy użyć łyżeczki, szklanki, torebki itp. Zaliczamy do nich płyny, np. water, beer, jedzenie, np. flour, bread, butter, i materiały, np. sand.
• oznaczają coś abstrakcyjnego, np. information, courage.

W przypadku rzeczowników niepoliczalnych należy pamiętać o kilku zasadach:

• nie stawiamy przed nimi przedimka nieokreślonego a/an,
• zamiast many, few, fewer, których używamy do oznaczenia ilości liczebników policzalnych, z rzeczownikami niepoliczalnymi używamy wyrażeń much (bardzo), little (trochę) i less (mniej),
• używamy z nimi również wyrażeń little oraz a little of, których nie można użyć z rzeczownikami policzalnymi.

W języku polskim możemy powiedzieć Zjadłem dwie czekolady (choć tak naprawdę mamy na myśli dwie tabliczki czekolady). W języku angielskim musimy zawsze powiedzieć I ate two bars of chocolate.

Problem mogą nam również sprawiać rzeczowniki abstrakcyjne, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się policzalne, np.

• Have you got homework?

Chociaż teoretycznie pracę domową możemy podzielić na zadania domowe z poszczególnych przedmiotów, to rzeczownik homework określa całość – wszystkie zadania, które nauczyciele zadali nam do domu. Oznacza to, że przed słowem homework nie można użyć przedimka nieokreślonego a.

Pod względem podziału i użycia zaimki angielskie są podobne do zaimków polskich:

W języku angielskim zaimki osobowe mogą mieć dwie formy:

Używanie zaimków w funkcji podmiotu jest proste i wynika z kontekstu. Należy jednak pamiętać, że mówiąc o rzeczach i zwierzętach, używamy rodzaju nijakiego, czyli zaimka it. Np.:

• There is a chair in the room. It is old.
• Don’t touch the dog. It is dangerous.

Słowo szafa w języku polskim jest rodzaju żeńskiego, w związku z czym możemy mieć tendencje do używania zaimka she. Niemniej mamy do czynienia z rzeczą, zatem musimy użyć zaimka it. W przypadku zwierząt zaimków osobowych określających płeć zwierzęcia używamy najczęściej tylko wtedy, kiedy mówimy o swoim pupilu, czyli w sytuacjach, gdy graje rolę przywiązanie. W przypadku rzeczy nieożywionych istnieje kilka wyjątków (np. o statkach często mówi się w rodzaju żeńskim), są one jednak odosobnione.

Uwaga! Musimy uważać na zdania, w których zaimki występują w funkcji dopełnienia. Wtedy należy użyć drugiej formy zaimka podanej w tabeli. Np.:

• Do you love me?
• Our mum always gives us chocolate.

W języku angielskim wyróżniamy dwa rodzaje słówek określających przynależność: przymiotniki dzierżawcze (possessive adjectives) i zaimki dzierżawcze (possessive pronouns). Przymiotniki dzierżawcze występują zawsze z rzeczownikiem, zaś zaimki dzierżawcze występują samodzielne (czyli stosujemy je zamiast rzeczownika).

Przymiotniki dzierżawcze stoją zawsze przed rzeczownikiem i nigdy nie zmieniają swojej formy. Zaimki dzierżawcze występują bez rzeczownika i również nigdy nie zmieniają swojej formy. Przyjrzyj się poniższym przykładom:

• That is her cat.
• That cat is hers.

Lub:

• Teresa and I both have this book but hers is older.
• Teresa and I both have this book but her book is older.

Należy pamiętać o dwóch rzeczach:

• Przed przymiotnikiem dzierżawczym nie stawiamy przedimka.
• W zaimkach dzierżawczych nigdy nie piszemy apostrofu.

W języku angielskim zaimki zwrotne przyjmują następującą formę:

Używamy ich głównie wtedy, kiedy podmiot i dopełnienie są takie same. Bardzo często (ale nie zawsze!) występują one w zdaniach, w których również po polsku występuje czasownik zwrotny. Np:

• You shouldn’t blame yourself for what happened.
• He cut himself with the knife.

Zaimków zwrotnych nie używamy z przysłówkiem miejsca ani z przyimkiem with. W takich sytuacjach należy użyć zaimka osobowego w funkcji podmiotu. Np.:

• She had a big dog sitting next to her.
• I am going to take my brother with me.

W języku angielskim przed rzeczownikiem często występuje przedimek (article), który pomaga określić, czy mówimy o czymś ogólnie, czy o konkretnej rzeczy, którą słuchacz już zna. Poprawne stosowanie angielskich przedimków jest częstym problemem osób posługujących się językiem polskim, ponieważ w języku polskim przedimki nie występują. W języku angielskim wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje przedimków, a ponadto istnieją sytuacje, w których nie używa się żadnego przedimka.

• Indefinite article – przedimek nieokreślony stosujemy, gdy mówimy o czymś po raz pierwszy lub wspominamy o jednym elemencie z wielu (a student = jakiś student). Przedimek nieokreślony ma formy a i an.

• Definite article – przedimek określony stosujemy, gdy mówimy o czymś, co słuchacz już zna, lub o czymś jednoznacznie określonym (the student = konkretny student, the book on the table). Ma tylko jedną formę the.

• Zero article – w niektórych przypadkach nie używamy żadnego przedimka, na przykład w przypadku pojęć ogólnych, nazw języków czy nazw kontynentów (I like music, Europe is beautiful). Mówimy wtedy o przedimku zerowym.

Przedimka nieokreślonego a/an używamy w jasno określonych sytuacjach:

• Kiedy mówimy o czymś po raz pierwszy lub nie wiadomo dokładnie, o czym mówimy:

  • There is a car outside.

• Kiedy mówimy o jednym przedstawicielu większej grupy:

  • I am a student in Prague.

Przedimka nieokreślonego używamy tylko z rzeczownikami policzalnymi w liczbie pojedynczej!

Przedimek nieokreślony może mieć dwie formy: a lub an.

A używamy z rzeczownikami, których wymowa zaczyna się na spółgłoskę. Np.:

• a potato
• a car

Słowo wymowa jest tu bardzo ważne. Oznacza to bowiem, że mogą to być również słowa, zaczynające się od samogłoski, ale wymawianej jako j. Np.:

• a uniform
• a year

An używamy z rzeczownikami, których wymowa zaczyna się na samogłoskę. Np.:

• an apple
• an owl

Zaliczamy do nich również wyrazy, w których nie wymawiamy początkowego h:

• an hour
• an honor

Widzisz różnicę w wymowie poniższych słów, a tym samym w zastosowaniu przedimka a/an?

• a European city
• an English city

W języku angielskim występuje tylko jeden przedimek określony – słówko the. Używamy go, kiedy mówimy o czymś, o czym wspomnieliśmy wcześniej, lub wtedy, kiedy chcemy wskazać konkretną rzecz. Ponadto używamy go, kiedy mówimy o unikatowych osobach i rzeczach, dekadach, a także z przymiotnikami w stopniu najwyższym:

• I was very busy the last two days.
• That’s the man I saw.
• He is the president of Hungary.
• That was popular in the 1970s.
• He is the best man for the job.

Przedimka określonego the nie używamy:

• Z nazwami państw, z wyjątkiem państw, których nazwa występuje w liczbie mnogiej (Netherlands), lub które mają w nazwie słowa kingdom, republic, states itp.
• Z nazwami osób, sklepów, większości miast, gór, wysp oraz jezior (używamy go jednak z nazwami łańcuchów górskich, grup wysp i jezior).
• Z latami.
• Z rzeczownikami niepoliczalnymi.
• Z nazwami języków.

Niektóre sytuacje nie są jednak takie jednoznaczne:

• The mayor was sent to prison.
• My husband got home early from work.
• I’m going to go to bed now.
• She’s going to travel by bus.

Mimo iż prawdopodobnie wiadomo, o które więzienie, pracę lub łóżko chodzi, to w powyższych wyrażeniach nie używamy przedimka określonego, ponieważ mamy do czynienia ze stanami abstrakcyjnymi. “Go to prison” oznacza, że ktoś odbędzie karę pozbawienia wolności, “from work”, że wraca do domu po kilku/kilkunastu godzinach pracy zawodowej, “go to bed” zaś, że idzie spać. W przypadku środków transportu również nie używamy żadnego przedimka. Oczywiście nie oznacza to, że z danymi słowami nigdy nie używamy przedimka określonego. Są sytuacje, gdy będzie on jak najbardziej wskazany.

Więcej przykładów wyrażeń, w których nie używamy żadnego przedimka, znajdziesz tu.

W niektórych sytuacjach w języku angielskim musimy zastosować przedimek zerowy. Oznacza on po prostu brak jakiegokolwiek przedimka, czyli przed słowem… nie stawiamy niczego. Dotyczy to:

• nazw własnych

  • We moved to Tokyo.
  • I live near Baker Street.

• nazw cześci dnia, poszczególnych dni, miesięcy i pór roku

  • We got home after midnight.
  • We usually meet on Monday.

• nazw dyscyplin sportowych, naukowych oraz języków

  • Why is math your favourite subject?
  • How often do you play tennis?

• połączeń z przyimkami at, by, in, to

  • They took her to hospital.
  • I was at university.

• rzeczowników policzalnych w liczbie mnogiej

  • Tigers can be dangerous.
• rzeczowników niepoliczalnych, gdy mówimy o nich w sensie ogólnym
  • I eat rice every day.

Słowa few, less, little, much oraz many to tzw. kwantyfikatory. Służą do określania ilości. To, którego z nich użyjemy, zależy od tego, czy mówimy o rzeczowniku policzalnym czy niepoliczalnym.

Few i little

Obydwa słowa oznaczają mało, niewiele. Z rzeczownikami niepoliczalnymi używamy little:

• There is a little juice left.
• She has little hope it will go well.

Natomiast z rzeczownikami policzalnymi używamy few:

• There are a few mistakes.
• I have few questions.

Uwaga! Little i few użyte z przedimkiem nieokreślonym a (a little, a few) oznaczają trochę, kilka i mają raczej pozytywny wydźwięk. Little i few bez przedimka nieokreślonego (little, few) oznaczają prawie wcale/zbyt mało i mają znaczenie negatywne. Porównaj:

• Their band has a few listeners.
• Their band has few listeners.

Obydwa zdania oznaczają, że zespół ma jakichś słuchaczy. W pierwszym zdaniu mówimy jednak o tym w pozytywnym sensie, w drugim raczej stwierdzamy, że niewiele osób ich słucha.

Much i many

Obydwa słowa oznaczają wiele, dużo. Ich użycie również zależy o tego, czy mówimy o rzeczowniku policzalnym czy niepoliczalnym.

Much używamy z rzeczownikami niepoliczalnymi:

• This brings me much happiness.
• There is much water there.

Many używamy z rzeczownikami policzalnymi:

• Many people came to the concert.
• She has many apples.

W języku angielskim przymiotniki i przysłówki są bardzo podobne.

Najczęściej ćwiczy się ich stopniowanie, a następnie użycie odpowiednich form w zdaniu. Temu zagadnieniu poświęciliśmy dwa osobne tematy tu i tu.

W zależności od tego, czy mamy do czynienia z przymiotnikiem czy przysłówkiem, zależy ich poprawne użycie w zdaniu. Warto zatem nauczyć się rozróżniać te dwie części mowy.

Niekiedy problem sprawia również prawidłowy szyk przymiotników i przysłówków w zdaniu. Przykładowo, jeżeli w zdaniu znajduje się kilka przymiotników, są one uporządkowane zgodnie ze ściśle określonymi zasadami. W przypadku przysłówków ich pozycja w zdaniu może zmieniać ich znaczenie.

Ponadto niektóre przysłówki mają dwie formy różniące się znaczeniem. Ich odpowiednie zastosowanie możesz przećwiczyć tu.

Mówiąc o przymiotnikach i przysłówkach, należy również wspomnieć o dwóch parach słów, które często są mylone too vs. enough oraz than vs. then, w przypadku których zamiana całkowicie zmienia znaczenie zdania.

W języku angielskim, podobnie jak w polskim, przymiotniki podlegają stopniowaniu.

Stopień wyższy, którego używamy do porównywania, to tzw. comparative. Więcej na temat jego tworzenia i stosowania dowiesz się tu.

Stopień najwyższy, za pomocą którego wyróżniamy to „naj”, to tzw. superlative. Więcej na temat jego tworzenia i stosowania dowiesz się tu.

Po opanowaniu zasad tworzenia form w stopniu wyższym i najwyższym, warto przećwiczyć ich odpowiednie stosowanie.

Comparative to stopień wyższy przymiotnika, którego używamy do porównywania.

Sposób tworzenia stopnia wyższego zależy od długości przymiotnika. W przypadku przymiotników jednosylabowych i niektórych przymiotników dwusylabowych dodajemy końcówkę -er. Na przykład:

• big → bigger = duży → większy
• quick → quicker = szybki → szybszy

W przypadku przymiotników zakończonych na -y przed dodaniem końcówki -er zamieniamy -y na -i. Na przykład:

• lazy → lazier = leniwy → bardziej leniwy
• crazy → crazier = szalony → bardziej szalony

Dłuższe przymiotniki, czyli niektóre przymiotniki dwusylabowe oraz wszystkie przymiotniki trzy- i więcejsylabowe, stopniujemy za pomocą słowa more (bardziej), które stawiamy przed stopniowanym przymiotnikiem.

• dangerous → more dangerous = niebezpieczny → bardziej niebezpieczny
• terrible → more terrible = straszny → straszniejszy

Jak już wspomnieliśmy, przymiotniki dwusylabowe mogą należeć do obu kategorii. Nie ma reguły, która mówiłaby nam, do której – trzeba opierać się na własnym doświadczeniu językowym. Jednak użycie słowa more nigdy nie będzie błędem.

Istnieją przymiotniki, które mają nieregularną odmianę. Ich form w stopniu wyższym i najwyższym trzeba nauczyć się na pamięć. Najpopularniejsze z nich to:

Superlative to stopień najwyższy przymiotnika, którego używamy do określenia czegoś naj.

Sposób, w jaki tworzymy stopień najwyższy, zależy od długości przymiotnika. W przypadku przymiotników jednosylabowych oraz niektórych dwusylabowych dodajemy końcówkę -est. Np.:

• big → biggest = duży → największy
• quick → quickest = szybki → najszybszy

Co w przypadku przymiotników zakończonych na -y. Należy pamiętać o tym, żeby przed dodaniem końcówki zamienić -y na -i. Np.:

• lazy → laziest = leniwy → najbardziej leniwy
• crazy → craziest = szalony → najbardziej szalony

Dłuższe przymiotniki, czyli niektóre przymiotniki dwusylabowe oraz wszystkie wielosylabowe, stopniujemy za pomocą słówka most (naj), które umieszczamy przed stopniowanym przymiotnikiem.

• dangerous → most dangerous = niebezpieczny → najniebezpieczniejszy
• terrible → most terrible = okropny → najokropniejszy

Jak już wspomnieliśmy, przymiotniki dwusylabowe mogą należeć do obu kategoriii. Nie ma reguły, która pomogłaby nam określić, do której. Pozostaje nauczyć się ich na pamięć lub kierować się intuicją językową. A w sytuacjach życia codziennego zawsze lepiej użyć słówka most, niż nie powiedzieć nic.

Istnieją również przymiotniki, które stopniują się nieregularnie. Ich formy trzeba po prostu zapamiętać. Do najważniejszych należą:

W języku angielskim, podobnie jak w języku polskim, rozróżniamy trzy stopnie przymiotnika:

1. stopnień równy, tzw. positive – forma podstawowa
2. stopień wyższy, tzw. comparative – przy porównaniach
3. stopień najwyższy, tzw. superlative – naj-

Sposób tworzenia stopnia wyższego i najwyższego zależy od długości przymiotnika. W przypadku przymiotników jednosylabowych i niektórych przymiotników dwusylabowych, dodajemy końcówki -er oraz -est. Należy również pamiętać, że przed przymiotnikiem w stopniu najwyższym stawiamy przedimek the. Np.:

• big → bigger (comparative) = duży → większy
• big → the biggest (superlative) = duży → największy

Ponadto, stopniując przymiotniki zakończone na -y, należy pamiętać o zmianie -y na -i. Np.:

• lazy → lazier (comparative) = leniwy → bardziej leniwy
• lazy → the laziest (superlative) = leniwy → najbardziej leniwy

Dłuższe przymiotniki, czyli niektóre przymiotniki dwusylabowe oraz wszystkie przymiotniki wielosylabowe, stopniujemy za pomocą słówek more (bardziej) i most (najbardziej), które umieszczamy przez przymiotnikiem.

• dangerous → more dangerous (comparative) = niebezpieczny → niebezpieczniejszy
• dangerous → the most dangerous (superlative) = niebezpieczny → najniebezpieczniejszy

Jak już wspomnieliśmy, przymiotniki dwusylabowe mogą należeć do obu kategorii. Niestety nie ma reguły, która pomogłaby nam określić, do której. Pozostaje nauczyć się ich na pamięć lub kierować się intuicją językową. A w sytuacjach życia codziennego zawsze lepiej użyć słów more i most niż nie powiedzieć nic.

Istnieją również przymiotniki, które stopniują się nieregularnie. Trzeba je po prostu zapamiętać. Do najważniejszych należą:

Różnica pomiędzy użyciem stopnia wyższego a najwyższego jest taka sama jak w języku polskim. Należy kierować się kontekstem. Np.:

W języku angielskim, podobnie jak w polskim, przysłówki podlegają stopniowaniu.

Stopień wyższy, którego używamy do porównywania, to tzw. comparative. Więcej na temat jego tworzenia i stosowania dowiesz się tu.

Stopień najwyższy, za pomocą którego wyróżniamy to „naj”, to tzw. superlative. Więcej na temat jego tworzenia i stosowania dowiesz się tu.

Po opanowaniu zasad tworzenia form w stopniu wyższym i najwyższym, warto przećwiczyć ich odpowiednie stosowanie.

Comparative to stopień wyższy przysłówka, którego używamy do porównywania.

Większość angielskich przysłówków zakończona jest na -ly (dzięki temu możemy je łatwo rozpoznać). Takie przysłówki stopniujemy za pomocą słówka more, które umieszczamy przez przysłówkiem:

• politely → more politely = grzecznie → bardziej grzecznie
• frequently → more frequently = często → częściej

Przysłówki, które mają taką samą formę jak przymiotniki, stopniujemy za pomocą końcówki -er:

• fast → faster = szybko → szybciej
• late → later = późno → później

W związku z powyższym do przysłówka early dodajemy końcówkę -er, mimo iż jest zakończony na -ly. Tworząc stopień wyższy tego przysłówka, musimy również pamietać o zamianie -y na -i:

• early → earlier = wcześnie → wcześniej

Istnieją również przysłówki, które mają nieregularne stopniowanie. Ich form trzeba nauczyć się na pamięć. Do najważniejszych należą:

Farther używamy do określenia odległości fizycznej, natomiast further do określenia odległości symbolicznej.

Superlative to stopień najwyższy przysłówka, którego używamy do określenia czegoś naj.

Większość angielskich przysłówków zakończona jest na -ly (dzięki temu możemy je łatwo rozpoznać). Takie przysłówki stopniujemy za pomocą słówka most (najbardziej), które umieszczamy przez przysłówkiem:

• politely → most politely = grzecznie → najgrzeczniej
• frequently → most frequently = często → najczęściej

Przysłówki, które mają taką samą formę jak przymiotniki, stopniujemy za pomocą końcówki -est:

• fast → fastest = szybko → najszybciej
• late → latest = późno → najpóźniej

W związku z powyższym do przysłówka early dodajemy końcówkę -est, mimo iż jest zakończony na -ly. Tworząc stopień najwyższy tego przysłówka, musimy również pamietać o zamianie -y na -i:

• early → earliest = wcześnie → najwcześniej

Istnieją również przysłówki, które mają nieregularne stopniowanie. Ich form trzeba nauczyć się na pamięć. Do najważniejszych należą:

Farthest używamy do określenia odległości fizycznej, natomiast furthest do określenia odległości symbolicznej.

W języku angielskim przysłówki, podobnie jak przymiotniki, ulegają stopniowaniu:

1. stopień równy – forma podstawowa
2. stopień wyższy, tzw. comparative – przy porównaniach
3. stopień najwyższy, tzw. superlative – naj-

Większość przysłówków zakończona jest na -ly (dzięki temu możemy je łatwo rozpoznać). Takie przysłówki stopniujemy za pomocą słówek more (bardziej) i most (najbardziej), które umieszczamy przed przysłówkiem:

• politely → more politely (comparative) → most politely (superlative)
• frequently → more frequently (comparative) → most frequently (superlative)

Przysłówki, które mają taką samą formę jak przymiotniki, stopniujemy za pomocą przyrostków -er i -est:

• fast → faster (comparative) → fastest (superlative)
• late → later (comparative) → latest (superlative)

W przypadku przysłówka early dodajemy przyrostki -er i -est, mimo iż jest zakończony na -ly. Tworząc stopień wyższy i najwyższy tego przysłówka, musimy pamiętać również o zamianie -y na -i:

• early → earlier (comparative) = wcześnie → wcześniej
• early → earliest (superlative) = wcześnie → najwcześniej

Istnieją również przysłówki, które mają nieregularne stopniowanie. Ich form należy nauczyć się na pamięć. Do najważniejszych należą:

Farther/farthest używamy do określenia odległości fizycznej, natomiast further/furthest do określenia odległości symbolicznej.

Różnica pomiędzy użyciem stopnia wyższego a najwyższego jest taka sama jak w języku polskim. Należy kierować się kontekstem. Np.:

• Klaudie studied the hardest of all the students.
  W tym zdaniu nie możemy użyć stopnia wyższego, ponieważ wyrażenie of all the students (ze wszystkich studentów) sugeruje, że nie porównujemy, lecz wskazujemy tego *najlepszego**.

• She made it sound worse than it actually was.
  Tutaj porównujemy to, jak to zabrzmiało, z tym, jakie to w rzeczywistości było. Użyjemy zatem stopnia wyższego.

Jeżeli w zdaniu występuje tylko jeden przymiotnik, możemy łatwo ustalić jego miejsce.

Przymiotnik + czasownik

Jeżeli przymiotnik odnosi się do czasownika, to występuje bezpośrednio za nim:

• The soup is tasty.
• I am happy, thank you.

Na powyższych przykładach widzimy, że najczęściej dotyczy to czasownika to be.

Przymiotnik + rzeczownik

Jeżeli przymiotnik odnosi się do rzeczownika, to występuje przed nim:

• I am eating the tasty soup.
• I am a happy person.

Kolejność przymiotników

Jeżeli w zdaniu występuje więcej przymiotników, powinniśmy zachować następującą kolejność:

opinia → wielkość → wiek → kształt → kolor → pochodzenie → materiał → przeznaczenie → rzeczownik

W poniższej tabeli znajdziesz przykładowe przymiotniki z poszczególnych kategorii:

Bez względu na to, ile mamy przymiotników odnoszących się do jednego rzeczownika, zawsze należy je ustawić zgodnie z kolejnością kategorii, do której należą:

• Do you see that ugly, dark, storm cloud?
• I just bought a huge, brand new, black, German car.

Być może myślisz teraz, że zastanawianie się nad poprawną kolejnością przymiotników może utrudniać płynną komunikację w życiu codziennym, jednak podobnie jak w przypadku wielu innych aspektów języka angielskiego, również tutaj jest to tylko kwestia praktyki i przyzwyczajenia. Rodzimi użytkownicy oraz nierodzimi zaawansowani użytkownicy języka angielskiego używają właściwej kolejności przymiotników automatycznie. Do tego stopnia, że prawdopodobnie nie potrafiliby wymienić z głowy wszystkich kategorii w poprawnej kolejności.

Przysłówek może występować w trzech różnych miejscach w zdaniu: na początku, w środku i na końcu.

Niektóre przysłówki mogą występować w różnych pozycjach, inne tylko w jednej. Ogólną zasadą jest, że przysłówek nie może występować między dopełnieniem a orzeczeniem. Pozycje, w których może występować przysłówek, często zależą od typu przysłówka:

Przysłówki sposobu

Przysłówki sposobu występują w środku zdania lub na jego końcu. W przypadku przysłówków zakończonych na -ly pozycja zależy od tego, czy chcemy podkreślić sposób czy też nie. Jeżeli chcemy go podkreślić, to przysłówek umieszczamy na końcu zdania:

• He ate lunch hungrily.
• We left the house quickly.

Ale równie dobrze moglibyśmy umieścić go w środku zdania:

• He hungrily ate lunch.
• We quickly left the house.

Przysłówki sposobu niezakończone na -ly stawiamy zawsze na końcu zdania:

• They went to bed late.
• I am doing well.

Należy pamiętać o tym, że pozycja przysłówka w zdaniu może czasem zmieniać jego znaczenie:

• The child behaved badly.
• They badly need help.

Przysłówki miejsca

Najczęściej przysłówki miejsca występują bezpośrednio za czasownikiem, czyli w środku zdania lub na jego końcu:

• They are standing outside.
• Go upstairs please.

Przysłówki miejsca mogą pojawić się na początku zdania, jeżeli chcemy podkreślić konkretne miejsce:

• Outside it’s raining cats and dogs.
• In the city there is a lot of traffic.

Przysłówki czasu i częstotliwości

Przysłówki czasu określające konkretny czas najczęściej występują na końcu zdania:

• I went shopping on Tuesday.
• There was a fire yesterday.

Można umieścić je również na początku zdania, choć szyk takiego zdania będzie mniej naturalny:

• On Tuesday, I went shopping.
• Yesterday, there was a fire.

Na początku zdania nie można umieścić jednosłownych przysłówków częstotliwości:

• We go shopping daily.
• The magazine comes monthly.

Przysłówki, które nie określają konkretnego czasu, mogą występować w różnych pozycjach w zdaniu:

• Soon we will be there.
• We will soon be there.

Wyjątkiem są przysłówki always i never, które występują w środku zdania:

• She is always late for work.
• That has never happened.

Inne przysłówki

Przysłówki stopnia (too, very, rather, hardly) występują przed słowem, które opisują:

• We were very shocked to hear the news.
• My mum is too strict with me.

Przysłówki takie jak furthermore, nevertheless, anyway wprowadzają kolejne zdanie, zatem najczęściej występują na początku:

• Furthermore, there is no proof of that.
• Honestly, I did not want to work here.

Przysłówki określające prawdopodobieństwo (certainly, probably) występują w środku zdania:

• I am certainly going to come to your party.
• They will probably miss the train.

Wyjątkiem są przysłówki perhaps i maybe, które stawiamy na początku zdania:

• Maybe it will rain today.
• Perhaps I will win a lottery.

Jeżeli w zdaniu znajdują się dwa lub więcej przysłówków, stoją one w kolejności sposób, miejsce i czas:

• The sun was shining strongly on the beach yesterday.
• He called me repeatedly this morning.

Pamiętaj, iż powyższe zasady są jedynie zaleceniami. Podobnie jak w przypadku wielu innych zagadnień w języku angielskim, aby ustalić właściwą pozycję słowa w zdaniu, należy kierować się intuicją językową i doświadczeniem.

Stosowanie przysłówków too i enough zazwyczaj nie sprawia wielu problemów, ponieważ różnica znaczeń jest oczywista. Too oznacza zbyt, zbytnio (nadmiar), a enough oznacza wystarczająco.

Zastanów się nad różnicą pomiędzy następującymi zdaniami:

• I hope the room isn’t too warm.
• The room wasn’t warm enough so I turned the heating on.

Teoretycznie w obu zdaniach moglibyśmy użyć drugiego przysłówka, ale takie zdania nie miałyby sensu. Nie ma powodu, by mieć nadzieję, że w pokoju nie będzie wystarczająco ciepło. W drugim zdaniu z kolei nie włączalibyśmy ogrzewania, gdyby było zbyt ciepło.

Oprócz różnicy znaczeń, w wyborze odpowiedniego słowo pomoże nam fakt, że słowo too (w znaczeniu zbyt) występuje zawsze przed słowem, którego dotyczy, zaś enough może znajdować się również za nim.

Too występuje również wraz ze słowami many i much. Too many używamy z rzeczownikami policzalnymi, zaś too much z rzeczownikami niepoliczalnymi:

• There are too many apples on the table.
• She put too much salt on the food.

Listę podstawowych, najczęściej używanych przyimków czasu, dzięki którym możemy określić, kiedy coś się ma miejsce, znajdziesz tu.

Bardziej zaawansowane przyimki czasu, dzięki którym możemy określić, jak długo lub w trakcie czego coś ma miejsce, zostały bardziej szczegółowo opisane tu.

W języku angielskim używamy trzech podstawowych przyimków czasu: at, in i on.

At

At używamy z dokładnymi godzinami, świętami i krótkimi przedziałami czasu, na przykład:

• at the moment
• at noon
• at 5 o’clock
• at Christmas

Wyjątek stanowią wyrażenia at night oraz at the weekend.

At używamy również, kiedy mówimy o czymś, ma miejsce na końcu jakiegoś przedziału czasu:

• at the end of the week
• at the end of the year

In

In używamy z dłuższymi przedziałami czasu, takimi jak np. miesiące, lata, a także pory dnia:

• in December
• in the evening
• in 2015
• in the twentieth century

Przyimka in używamy również, kiedy mówimy, za jak długo coś się stanie:

• The doctor will be back in ten minutes.
• The show is going to start in an hour.

On

On używamy z dniami tygodnia oraz dokładnymi datami, do których zaliczamy również poszczególne dni świąt:

• on 11th of November
• on Monday
• on Easter Sunday
• on Friday morning

Przyimka on możemy również użyć, kiedy chcemy powiedzieć, że coś stanie się punktualnie:

• Make sure to arrive on time.
• The train is usually on time.

Bez przedimka

Przyimków czasu nie używamy ze słowami konkretyzującymi określenie czasu (every, this, last, next itp.):

• on Monday → next Monday
• at Christmas → last Christmas

Trudniejszych przyimków czasu używamy najczęściej do określenia jakichś ram czasowych. Należą do nich for, since, during, while i until.

For pozwala określić długość trwania:

• I have been studying for 3 years.
• She has slept for 8 hours.

Since pozwala określić, od jakiego momentu coś trwa:

• I have been here since five in the evening.
• The dog hasn’t eaten, since you’ve been gone.

During oraz while pozwalają na opisanie dwóch zdarzeń odbywających się w tym samym czasie:

• You can’t sleep during the class.
• Someone was asking for you while you were gone.

Zwróć uwagę, że while łączy dwa zdania, a during stosujemy bezpośrednio przed rzeczownikiem.

Until pozwala określić, do jakiego momentu coś trwa:

• We are open until midnight.
• You have to wait until it’s over.

Do najczęściej używanych przyimków miejsca należą at, in oraz on. Zasady ich stosowania mogą wydawać się skomplikowane, dlatego najlepiej po prostu zapamiętać konkretne przykłady.

At używamy do określenia dokładnego miejsca oraz wtedy, kiedy mówimy o miejscach, w których regularnie wykonujemy jakąś czynność:

• Kate was sitting at the computer surfing the Internet.
• I was at school the whole day.
• We were at a party.

In zazwyczaj oznacza po prostu wewnątrz, w środku czegoś:

• Her wallet wasn't in her purse.
• The ball is hidden in the box.
• She is in the building.

On używamy, kiedy mówimy o dużych powierzchniach, piętrach, stronach (on the left, on the right), kiedy coś jest w mediach lub w środkach komunikacji. Np.:

• Where's your room? On the first floor.
• The building you are looking for is on the right.
• I drew the picture hanging on the wall.

Zwróć uwagę na wyrażenie oznaczające „na zdjęciu, na obrazku” (bardzo często pojawia się ono na egzaminach). W języku angielskim jedyna poprawna forma to in the picture.

Pozostałe przyimki miejsca:

Przyjrzyjmy się bliżej niektórym z nich:

• Below i under: obydwa przyimki możemy przetłumaczyć jako „pod, poniżej”, z tą różnicą, że below oznacza, że coś jest niżej od czegoś innego (np. pod względem poziomu, natężenia), a under, że coś jest pod czymś (czyli po prostu pod jakąś rzeczą):

  • The city is below the sea level.
  • The ball is under the table.

• Beside, next to, near i by: beside i next to używamy do określenia bezpośredniego sąsiedztwa, przy czym next to odnosi się najczęściej do linii bocznej (po prawej lub po lewej stronie), a beside jest luźniejsze i może oznaczać również z tyłu, z przodu itp. Near i by oznaczają większą odległość, sąsiedztwo.

  • The computer printer is next to the computer.
  • The castle is by the lake.

Jak sama nazwa wskazuje, przyimki kierunku określają kierunek, w którym coś się porusza. Należą do nich:

W większości przypadków użycie przyimków kierunku nie wymaga dodatkowego wyjaśnienia, ale niektóre z nich mogą być problematyczne:

• Across i over: across oznacza przez coś albo na drugą stronę czegoś i dotyczy powierzchni płaskiej, over zaś oznacza przez coś lub nad czymś i dotyczy wzniesienia (wchodzimy i schodzimy).

  • We need to find a way to get across the river.
  • You have to jump over the fence to get there.

• Along, around i past: along oznacza iść wzdłuż czegoś (na przykład rzeki), around używamy, kiedy coś obchodzimy lub objeżdżamy dookoła, a past, kiedy coś mijamy.

  • I love walking along the beach.
  • We had to walk around the building twice to find the entrance.
  • You have to go past the red house get to the shop.

• From, off i out of: różnica pomiędzy tymi przyimkami została opisana w tabeli. Poniżej przykłady dla lepszego zrozumienia:

  • I took a plane from Warsaw to London.
  • The glass fell off the table.
  • The cat jumped out of the box.

• To i towards: to oznacza do, w jakieś miejsce z naciskiem na cel, a w przypadku towards ważny jest kierunek ruchu (w jakąś stronę):

  • We went to Manchester last week.
  • The train is heading towards Manchester.

Czasowniki modalne (modal verbs) pozwalają wyrazić możliwość, nakaz, obowiązek, pewność albo umiejętność. W przeciwieństwie do zwykłych czasowników, czasowniki modalne nie mają wszystkich form (np. bezokolicznika) i wymagają zapamiętania kilku szczególnych zasad.

• Modal verbs and infinitive – Ćwiczenia na łączenie czasowników modalnych z bezokolicznikiem, np. can do, have to go, should study.
• Modal verbs: Present Simple – czasowniki modalne w czasie teraźniejszym wyrażające umiejętność, obowiązek lub prawdopodobieństwo (I can swim., You must go.).
• Modal verbs: Past Simple – Wyrażanie przeszłych czynności za pomocą form modalnych, często w połączeniach takich could have done, should have gone, must have seen.
• Must, have to, can – Różnice między obowiązkiem a możliwością: must (wewnętrzne przekonanie), have to (odgórny obowiązek, nakaz) oraz can (możliwość lub umiejętność).
• Can vs. could – Wyrażanie umiejętności, uprzejmości i sytuacji hipotetycznych: can dla teraźniejszości, could dla przeszłości lub jako forma grzecznościowa.
• Should – Czasownik używany do udzielania rad, zaleceń lub wyrażania moralnego obowiązku (You should see a doctor.).

Must, have to i can to czasowniki modalne, które służą do wyrażania obowiązku i konieczności.

Zdania twierdzące

Can ma szerokie zastosowanie. Najczęściej oznacza umieć, potrafić lub zrobić z własnej woli. Ponadto używamy go w sytuacji, kiedy pozwalamy komuś na coś. Np.:

I can speak German. – Umiem mówić po angielsku.
Mary can sleep here. – Mary może to przenocować.

Możemy również spotkać się z formą could, której używamy w czasie przeszłym lub jako grzecznościowej wersji can.

Trudniejsze może być odróżnienie czasowników must i have to, ponieaż oba oznaczają musieć. Różnica pomiędzy nimi jest subtelna i polega na stopniu przymusu czy konieczności zrobienia czegoś.

Czasownik have to oznacza odgórny obowiązek, nakaz z zewnątrz:

The criminal has to go to prison. – Przestępca musi iść do więzienia.
Mum said I have to wash the dishes. – Mama powiedziała, że muszę umyć naczynia.

Natomiast must używamy wtedy, gdy musimy coś zrobić, ponieważ sami czujemy taką potrzebę, albo gdy my każemy coś zrobić komuś innemu:

There is no bread. I must go to the store. – Nie ma chleba. Muszę iść do sklepu.
You must come to work on time. – Musisz chodzić do pracy punktualnie.

Zdania przeczące

W zdaniach przeczących znaczenie niektórych czasowników modalnych nieco się zmienia.

Can’t lub cannot oznacza brak pozwolenia:

We can’t leave the school early. – Nie możemy wyjść ze szkoły wcześniej.
I can’t give discounts. – Nie mogą dawać rabatów.

Mustn’t oznacza formalny zakaz, na tablicach i wyświetlaczach często spotkać możemy formę must not:

Visitors must not feed the ducks. – Odwiedzającym nie wolno karmić kaczek.
You mustn’t stay up late! – Nie wolno ci siedzieć do późna!

Don’t have to (w odpowiedniej formie) używamy wtedy, kiedy mówimy, że nie musimy czegoś robić:

I don’t have to go to school today. – Dziś nie muszę iść do szkoły.
Tom doesn’t have to walk, he has a car. – Tom nie musi iść na piechotę, ma samochód.

Zastosowanie

Mimo iż słowa can i could oznaczają praktycznie to samo (że ktoś ma jakąś umiejętność), z łatwością poznamy, kiedy użyć jednego, a kiedy drugiego. W czasie przeszłym zawsze używamy could:

• They said we could not come.
• I realised I could pass the exam.

Ze słowem could w czasie teraźniejszym i przyszłym spotykamy się najczęściej w przypadku propozycji lub wtedy, kiedy chcemy wyrazić uprzejmą prośbę:

• We could go out next week.
• Could you take out the trash?

Gerund

Gerund tworzymy poprzez dodanie końcówki -ing do formy podstawowej czasownika.

• watch → watching
• sing → singing
• cry → crying

Należy jednak pamiętać o kilku przypadkach, w których forma podstawowa czasownika ulega zmianie:

• Jeśli czasownik kończy się na -ie, to ie zamieniamy na -y (lie → lying).
• Jeśli czasownik kończy się na samogłoskę -e, to opuszczamy tę samogłoskę (smile → smiling).
• Jeśli czasownik kończy się na samogłoskę i spółgłoskę, to podwajamy tę ostatnią spółgłoskę (let → letting).

Choć czasowniki w formie gerund wyglądają tak samo jak czasowniki w czasach Continuous, to w zdaniu pełnią one inną funkcję. Występują najczęściej:

• W funkcji podmiotu. Występują wtedy na początku zdania.
  • Drinking coffee is not good for blood pressure.
  • Sleeping is great.
• W funkcji dopełnienia. W niektórych zdaniach mogą występować po przyimkach.
  • I don’t recommend reading the book.
  • She’s looking forward to seeing you.

Infinitive

Infinitive to bezokolicznik. Tworzy się o go wiele prościej niż gerund. Wystarczy dodać słówko to przed czasownikiem w formie podstawowej.

• watch → to watch
• sing → to sing
• cry → to cry

Czasowników w bezokoliczniku używamy:

• Kiedy chcemy wyrazić chęć zrobienia czegoś.
  • She demanded to speak to the chef.
  • I refuse to talk to you.
• Po przysłówkach.
  • It is good to be here.
  • He is lucky to have you.
• W funkcji podmiotu – w takim przypadku czasownik w bezokoliczniku będzie znajdował się na początku zdania. Takie użycie nie jest jednak zbyt częste, ponieważ istnieją inne, częściej używane konstrukcje.
  • To be alive is a gift.
  • To ride a car, one has to be old enough first.

Po czasownikach może występować zarówno gerund, jak i infinitive. W niektórych przypadkach znaczenie zdania pozostaje takie same:

• He hates reading/to read out loud.
• I always start crying/to cry when I watch that scene.

Czasami jednak znaczenie zdania zmienia się w zależności od tego, której formy użyjemy:

• Michael always forgets eating in the morning.
• Michael always forgets to eat in the morning.

Pierwsze zdanie oznacza, że Michael zapomina o tym, że rano je. Samo zdanie jest poprawne gramatycznie, ale istnieje małe prawdopodobieństwo, że ktoś tak powie. Drugie zdanie natomiast oznacza, że Michael zapomina rano o tym, żeby coś zjeść.

Gerund vs. infinitive

Powyższe zasady powinny nam przynajmniej częściowo pomóc rozróżnić, kiedy stosujemy gerund, a kiedy bezokolicznik. Często jednak wybór właściwej formy zależy tylko od danego czasownika i nie pozostaje nam nic innego, niż to zapamiętać. Dla ułatwienia przygotowaliśmy listę najczęstszych czasowników, z którymi używamy jednej bądź drugiej formy.

Gerund: admit, advise, allow, avoid, celebrate, consider, defend, discuss, dislike, enjoy, escape, explain, fancy, fear, feel like, finish, forgive, keep, mention, mind, miss, practice, recommend, suggest, support, understand.

Infinitive: ask, advise, agree, ask, attempt, care, come, choose, decide, demand, expect, fail, get, help, hope, hurry, intend, learn, manage, mean, need, offer, pay, plan, promise, refuse, remain, say, seem, swear, wait, want, wish.

Zastosowanie

Infinitive clause to rodzaj zdania podrzędnego, który zawiera czasownik w bezokoliczniku. W zdaniu najczęściej pełni funkcję dopełnienia:

• I asked him to close the door.
• It is not allowed to smoke in here.

Możemy też spotkać się z bezokolicznikiem na początku zdania – najczęściej są to jednak formy oficjalne lub archaiczne (przestarzałe). W takich sytuacjach bezokolicznik pełni funkcję podmiotu:

• To sleep well is to be healthy.
• To leave without paying is prohibited.

Budowa

Jak wynika z samej nazwy, w infinitive clause czasownik zawsze występuje w bezokoliczniku. W zdaniach, w których pełni funkcję dopełnienia, pozostaje zawsze w niezmienionej formie, niezależnie od użytego czasu. Wszystkie funkcje gramatyczne przejmuje na siebie podmiot. Zatem pytanie albo przeczenie będą wyglądały następująco:

• Do I want him to leave?
• I do not want him to leave.

Zastosowanie

Różnica pomiędzy czasownikami make a let polega na ich zastosowaniu. Make oznacza skłonić lub zmusić, natomiast let oznacza pozwolić. Zatem używamy ich zgodnie z ich znaczeniem, w zależności od tego, co chcemy powiedzieć. Np.:

• Her parents made her buy new clothes.
• Her parents let her buy new clothes.

Zdania są praktycznie identyczne, różnią jedynie czasownikami make i let. Ale pierwsze zdanie oznacza, że ​​rodzice zmusili ją do kupienia nowych ubrań, a drugie, że pozwolili jej to zrobić.

Budowa

Obu czasowników używamy w zdaniu w taki sam sposób, w następującej kolejności: podmiot + czasownik let lub make + dopełnienie + bezokolicznik (bez to):

• She made drive her there.
• My girlfriend doesn’t let me wear it.

W drugim przykładzie widzimy, jak tworzy się przeczenie. Czasownik make lub let przejmuje wszystkie funkcje gramatyczne. Podobnie jest w przypadku tworzenia pytań lub zdań w innym czasie.

Zastosowanie

Have something done to konstrukcja pasywna, której używamy do opisania sytuacji, w której coś zostało dla nas (lub kogoś innego) zrobione. Wykonawca czynności może, ale nie musi być znany. Na przykład:

• Annie has had her hair cut.
• Tom has the dinner served by the chef.

Używając tej konstrukcji, podkreślamy rezultat czynności: obcięte włosy lub fakt, że Tomowi podano kolację. W drugim przykładzie widzimy również słówko by, za pomocą którego wyrażono, kto wykonał czynność.

Budowa

Konstrukcja have something done występuje po podmiocie. Musi składać się z czasownika have + dopełnienia + III formy czasownika głównego. Zauważ, że czasownik have przejmuje wszystkie funkcje gramatyczne:

Zastosowanie

Konstrukcji used to używamy, kiedy mówimy o zjawiskach, rzeczach lub stanach z przeszłości, które obecnie są nieaktualne. W ten sposób najczęściej opisujemy sytuacje, które trwały przez jakiś czas, a my byliśmy do nich przyzwyczajeni: dawny wygląd, pracę, miejsce zamieszkania, zwyczaje, czynności rutynowe. Np.:

• I used to have short hair.
• We used to use public transport all the time.

W obu przykładach zastosowana konstrukcja used to oznacza, że chodzi o rzeczy nieaktualne. W pierwszym zdaniu informujemy, że nie mamy już krótkich włosów, w drugim zaś, że nie korzystamy już cały czas z transportu publicznego (bo być może kupiliśmy samochód).

Budowa

Na powyższych przykładach widać, że used to stawiamy przed czasownikiem głównym, który występuje w formie podstawowej. Tworzenie pytań i przeczeń odbywa się tradycyjnie, czyli za pomocą operatora did:

• We did not use to go to that restaurant.
• Did your mother use to work as a teacher?

Conditionals, czyli okresy (tryby) warunkowe, należą do jednych z bardziej zaawansowanych zagadnień angielskiej gramatyki. Służą do spekulowania na temat sytuacji, które mogłyby się wydarzyć, oraz warunków, jakie musiałyby zostać spełnione.

Pierwszy okres warunkowy (first conditional) służy do opisania sytuacji, które wydarzą się w przyszłości, o ile zostanie spełniony jakiś warunek. Więcej informacji na jego temat znajdziesz tu.

Drugi okres warunkowy (second conditional) służy do opisania sytuacji hipotetycznych, czyli takich, które raczej nie mają szansy się wydarzyć. Więcej informacji na jego temat znajdziesz tu.

Trzeci okres warunkowy (third conditional) służy do opisania sytuacji z przeszłości, które mogłby się wydarzyć, gdyby został spełniony jakiś warunek, ale tak się nie stało. Więcej informacji na jego temat znajdziesz tu.

Ponadto na stronie Wish, unless, if only, if not znajdziesz ćwiczenia utrwalające zasady użycia tych wyrazów w zdaniach warunkowych.

First conditional, czyli pierwszy okres (tryb) warunkowy, to rodzaj zdania warunkowego. Używamy go, mówiąc o sytuacjach, które wydarzą się w przyszłości, o ile zostanie spełniony jakiś warunek. First conditional tworzymy za pomocą czasu Present Simple w zdaniu podrzędnym (warunkowym) i czasu Future Simple w zdaniu głównym (który wyraża, co się stanie). Np.:

• If I have time, we will go out.
• If I see him, I will tell him.

Zdanie podrzędne (warunkowe) nie zawsze musi występować na początku. Najłatwiej rozpoznać je po spójniku if:

• Kuba will have a party on Friday if his parents go away.
• He will go to the university if he does well in his exams.

Second conditional

Drugi okres (tryb) warunkowy to rodzaj zdania warunkowego. Używamy go do opisania sytuacji hipotetycznych, które raczej nie mają szansy się wydarzyć w przyszłości. Tworzymy go za pomocą czasu Past Simple w zdaniu podrzędnym (z if) oraz czasownika modalnego would i bezokolicznika w zdaniu nadrzędnym (bez if, opisującego skutki warunku). Np.:

• If I won a lot of money, I would buy a car.
• I would go with you if I felt better.

W obu przykładach mamy do czynienia z małym prawdopodobieństwem, że coś się stanie. W pierwszym zdaniu – prawdopodobieństwo wygrania dużych pieniędzy jest małe, w drugim zdaniu – na podstawie faktów można założyć, że osoba nie będzie czuła się lepiej.

Drugiego okresu warunkowego używamy również do opisania sytuacji niemożliwych:

• If I were you, I would help them.

Nie możemy być kim innym, zatem musimy użyć drugiego okresu warunkowego. W powyższym zdaniu widzimy również, że zamiast was użyto formy were, która jest bardziej formalna. Spójrzmy na jeszcze jeden przykład:

• If she were taller a bit, she would be taller than me.

Third conditional

Trzeci okres (tryb) warunkowy, służy do zastanawiania się, co mogłoby się wydarzyć, gdyby został spełniony jakiś warunek (czyli do gdybania). Tworzymy go za pomocą czasu Past Perfect w zdaniu podrzędnym (z if, opisującego niespełniony warunek) oraz czasownika modalnego would have i past participle (czyli III formy) w zdaniu nadrzędnym (bez if, opisującego, co mogłoby się wydarzyć). Np.:

• He would have been on time, if he had left the house earlier.
• She would have become a teacher, if she had gone to university.

W obu przykładach mamy do czynienia z sytuacjami, które się nie wydarzyły. W pierwszym zdaniu – on nie przyszedł na czas, w drugim zdaniu – ona nie została nauczycielką, ponieważ nie zostały spełnione warunki ze zdania podrzędnego.

Z wyrażeniami wish, unless, if only oraz if not możemy spotkać się w zdaniach warunkowych. Mogą występować one samodzielnie lub wprowadzać warunek.

Wish i if only

Wish używamy, kiedy chcemy powiedzieć, że czegoś żałujemy lub pragniemy. Konstrukcja zdania jest podobna do II i III okresu warunkowego. Np.

• I wish I were taller. (warunek raczej niemożliwy do spełnienia → II okres warunkowy)
• She wishes you had told her, so she didn’t have to go. (warunek, który mógł zostać spełniony w przeszłości, ale nie został → III okres warunkowy)

Zamiast wish możemy użyć konstrukcji if only oznaczającej gdyby tylko.

Możemy również spotkać się ze zdaniami, w których po wish lub if only znajduje się czasownik would. Takich konstrukcji używamy w sytuacji, kiedy chcemy coś skrytykować lub wyrazić swoje niezadowolenie:

• I wish they would leave us alone.
• If only you would stay quiet.

Unless i if not

Z wyrażeniami unless oraz if not spotykamy się w zdaniach wprowadzających warunek w I okresie warunkowym. Porównaj ich użycie w tym samym kontekście:

• Unless he gets to the hospital quickly, he will die.
• He will die, if he does not get to the hospital quickly.

W języku angielskim strona bierna (passive voice) używana jest znacznie częściej niż w języku polskim. W stronie biernej podmiot jest poddawany czynności, nie wykonuje jej aktywnie.

Tworzenie strony biernej

Stronę bierną tworzymy za pomocą czasownika posiłkowego to be w odpowiedniej formie oraz past participle, czyli czasownika głównego w III formie. Np.:

• The awards are given out annually.
• It is understood that the Earth is round.

Na takiej zasadzie tworzymy stronę bierną we wszystkich czasach, musimy jednak pamiętać o odpowiedniej odmianie czasownika to be. Np.:

W pierwszym zdaniu czasownik posiłkowy to be zmieniliśmy zgodnie z zasadami tworzenia czasu Past Simple na was, a w drugim zdaniu zgodnie z zasadami tworzenia czasu Future Simple na will be.

Pytania i przeczenia

Tworzenie pytań i przeczeń w stronie biernej nie jest skomplikowane. Postępujemy tak samo jak w przypadku zdań w stronie czynnej. Pytania tworzymy poprzez inwersję, czyli zmianę szyku zdania, a przeczenia poprzez dodanie słówka not. Czasownik posiłkowy to be cały czas przejmuje na siebie wszystkie funkcje gramatyczne, a III forma czasownika głównego pozostaje bez zmian. Np.

• Are the apples being picked?
• The product isn’t sold internationally.

Strony biernej używamy głównie wtedy, kiedy chcemy ukryć wykonawcę czynności (jest on nieważny, nieznany lub oczywisty) albo podkreślić fakt wykonywania czynności lub jej efekt. Czasem jednak chcemy lub musimy podać wykonawcę czynności. W takim przypadku poprzedzamy go słówkiem by (przez). Np.:

• The car is being bought by my sister.
• The awards are given out annually by the committee.

Aby odróżnić stronę czynną i bierną, musimy bliżej przyjrzeć się podmiotowi i określić, czy jest on wykonawcą czynności czy nie:

Active voice

Strona czynna (active voice) to „zwykła” konstrukcja zdania, w której, podobnie jak w języku polskim, podmiot jest wykonawcą czynności. Np.:

I am washing the car.
The children are eating cakes.

Passive voice

W stronie biernej (passive voice) natomiast podmiot jest poddawany czynności. Np.:

The car is being washed.
The cakes are being eaten.

Więcej informacji na temat tworzenia i użycia strony biernej znajdziesz tu.