Talking about the present

Budowa czasu Present Simple

Czas Present Simple wymaga użycia czasownika w formie podstawowej:

• I live in London.
• They sleep in the bed.

Należy jednak pamiętać o dodaniu końcówki -s (lub -es) w 3. osobie liczby pojedynczej.

• She works in our office.
• He likes you.

Końcówkę -es dodajemy wtedy, kiedy trudno byłoby nam wymówić słowo z końcówką -s, czyli w słowach zakończonych na spółgłoskę syczącą (‑s, -z, -sh, -ch, -x).

• wash → washes
• catch → catches

Jeżeli czasownik kończy się na samogłoskę y, przed którą występuje spółgłoska, to w 3. osobie liczby pojedynczej dodajemy końcówkę -ies.

• carry → carries
• vary → varies

Istnieją trzy bardzo ważne wyjątki od powyższych zasad. Są to czasowniki to be, to do, to go.

Formy czasownika to be opisaliśmy w osobnym artykule.

Czasowniki to do i to go w 3. osobie liczby pojedynczej zachowują się tak, jak czasowniki zakończone na spółgłoskę syczącą, czyli przyjmują końcówkę -es:

• She always does the dishes.
• He goes there often.

Zastosowanie czasu Present Simple

Czasu Present Simple używamy w następujących sytuacjach:

Kiedy mówimy o zjawiskach, które są niezmienne, albo o faktach, które są aktualne przez dłuższy czas. Np.:

• Ten times ten makes one hundred.
• I live in Gdańsk.

Kiedy mówimy o czynnościach lub wydarzeniach typowych, powtarzających się. Często używamy wtedy określeń czasu takich jak always, often, usually, sometimes, never oraz innych przysłówków określających częstotliwość. Np.:

• She never works on Sunday.

Podczas udzielania instrukcji, opisywania drogi, zwyczajów, przepisów lub przy rozkładach. Np.:

• Go straight ahead and then turn right.
• The train arrives at 9:30 a.m.

Present Simple

Aby utworzyć pytanie w czasie Present Simple, należy rozpocząć zdanie od operatora do:

• Do you work in London?
• Do they know the answer?

Czasownik posiłkowy (operator) użyty w zdaniu przejmuje wszystkie funkcje gramatyczne. Oznacza to, że w 3. osobie l. pojedynczej końcówkę -es dodajemy jedynie do operatora do, a czasownik główny pozostaje bez zmian.

• Does she have a dog?
• Does he talk to you often?

Wyjątki od tej reguły występują jedynie w przypadku czasowników to be i to have. Opisaliśmy je tu.

Present Continuous

Aby utworzyć pytanie w czasie Present Continuous, należy zmienić szyk zdania – przesunąć czasownik to be, który występuje w funkcji czasownika posiłkowego, na jego początek:

• Are you doing anything?
• Is she eating the dinner?

Użycie zaimków pytających

Oprócz prostych pytań opisanych powyżej, po których zazwyczaj występuje odpowiedź tak/nie, możemy również tworzyć pytania z zaimkami pytającymi – tzw. wh-questions. Tego typu pytań używamy, kiedy chcemy zapytać o szczegóły: who (kto), what (co), where (gdzie), when (kiedy), why (dlaczego) oraz which (który/a/e).

Tworzenie pytań z zaimkami pytającymi jest banalnie proste, wystarczy użyć zaimka pytającego na początku zdania:

• Who is that person?
• Where am I?
• Where do you live?

Ich tworzenie i zastosowanie możesz przećwiczyć tutaj.

Present Simple

Zdania przeczące w czasie Present Simple tworzymy za pomocą czasownika posiłkowego do, za którym stawiamy słówko not, które oznacza negację:

• I do not work in London.
• They do not know the answer.

Czasownik posiłkowy w zdaniu przejmuje wszystkie funkcje gramatyczne. Oznacza to, że w 3. osobie liczby pojedynczej musimy pamiętać o końcówce -(e)s. Z kolei czasownik główny pozostaje bez zmian.

• She doesn't have a dog.
• He does not talk to you often.

Bardzo często możemy spotkać się z formami skróconymi przeczenia don't i doesn't. Używane są one zamiennie z formami pełnymi, choć głównie w sytuacjach nieformalnych (w oficjalnych dokumentach preferowana jest forma długa).

Tworząc zdania przeczące, należy pamiętać, że w języku angielskim obowiązuje zasada tylko jednego przeczenia. Zatem jeśli w zdaniu mamy słówko not, nie możemy już użyć słówka never i odwrotnie.

Present Continuous

Aby utworzyć zdanie przeczące w czasie Present Continuous, należy dodać słówko not za czasownikiem to be w odpowiedniej formie:

• You are not doing anything.
• She is not eating the dinner.

Również w czasie Present Continuous możemy użyć skróconej formy przeczenia aren't i isn't. Skróconej formy nie można jednak utworzyć dla 1. osoby liczby pojedynczej (am not).

Budowa czasu Present Continuous

Czas Present Continuous tworzymy za pomocą odmienionego czasownika być (to be) oraz czasownika głównego z końcówką -ing. Np.:

• I am reading.
• We are traveling.

Zastosowanie czasu Present Continuous

Czasu Present Continuous używamy, kiedy mówimy o sytuacjach, które dzieją się w momencie mówienia o nich.

• She is cooking now.
• They are leaving.

Czasu Present Continuous używamy również, kiedy mówimy o tymczasowych stanach lub czynnościach, które są aktualne w momencie mówienia o nich (ale nie muszą trwać dokładnie w danym momencie).

• His father is living with them at the moment.
• I am using my friend’s car for now.

Ponadto czasu Present Continuous używamy, kiedy chcemy podkreślić powtarzające się lub irytujące sytuacje. Często używamy wówczas przysłówka always.

• They are always arguing.
• It is always raining around here.

Różnica w użyciu czasów Present Simple i Present Continuous tkwi w przebiegu czynności lub zdarzenia. Czasu Present Continuous używamy, gdy mówimy o czynnościach, które dzieją się w momencie mówienia o nich. Mogą to być również czynności o dłuższym horyzoncie czasowym, które są aktualne w momencie mówienia o nich, ale jednocześnie mają charakter tymczasowy. Np.:

• Her mother is living with them at the moment.
• All the people are standing in my view.

Z kolei czas Present Simple odnosi się do czynności o charakterze rutynowym, powtarzającym się lub stałym oraz do stanów i faktów:

• He lives next door to us.
• We eat breakfast every day.

Poniższe przykłady są bardziej skomplikowane i dobrze ilustrują różnicę w użyciu czasów Present Simple i Present Continuous:

• My parents are always arguing.
• I am constantly spilling things.

Mogłoby się wydawać, że mamy do czynienia ze zdarzeniami, które się powtarzają, w związku z czym powinniśmy użyć czasu Present Simple. W rzeczywistości są to zdarzenia typowe, i/lub irytujące. Wskazówką jest występowanie przysłówka always (lub jego synonimów).

Istnieją również przypadki, w których musimy zastanowić się, czy chodzi o czynność, czy o stan:

• What do you do? I am a writer.
• What are you doing? I am writing a book.

W pierwszym przypadku używamy czasu Present Simple, ponieważ jest to stan. Pytamy, kim jest dana osoba. Z kolei w drugim przypadku pytamy o konkretną czynność, zatem używamy czasu Present Continuous.

Innym, często spotykanym błędem jest tworzenie form ciągłych (-ing) dla czasowników statycznych (stanu):

• This cake tastes wonderful.
• Right now she wants to help me.

Mimo iż mówimy o czymś, co dzieje się w danym momencie, to nie możemy utworzyć czasu Present Continuous, ponieważ czasowniki statyczne nie przyjmują formy ciągłej (ich dokładniejszy opis znajdziesz tu).